Yozgat’ta kaybolmaya yüz tutmuş birçok meslek bugün son temsilcileriyle ayakta kalmaya ve yaşamaya devam ediyor. Yıllar önce çırak olarak bu meslekleri öğrenen bugünün ustaları mesleklerini ayakta tutabilmek adına ilk günkü heyecan ve şevkle zanaatlarını sürdürmeye çalışıyor.
Tol Çarşı’da soba ve soba yan ürünlerinin imalatını gerçekleştiren 54 yaşındaki Sait Susam da sobacılık mesleğinin Yozgat’taki son temsilcisi ve tek ustası. 1978’de çırak olarak öğrenmeye başladığı zanaatını geçen onca süreye rağmen kendi dükkanında devam ettiren Sait Susam,
mesleğine ilk günkü duyduğu sevgiyi ve ilgiyi göstermeye devam ediyor.
Susam, teknoloji gelişip, evler doğalgaza kavuşsa da halen sobayla ve kömürle ısınmayı tercih eden insanların evlerine birinci sınıf soba ve soba kovası üretimini sürdürüyor. 1985’de açtığı dükkanında makinelerini ve tüm ekipmanlarını koruyan Sait Usta soba kovası ve soba gibi malzemelerin üretimini sürdürüyor.
Fabrikasyon üretimlerin kendi işini engellemediğini belirten Sait Usta, fabrika denilen yerlerde de benzer makinelerle üretim yapıldığını dile getirerek,
“Oralardan çıkan ürünler bizim yaptığımız kadar sağlam ve dayanıklı olmuyor” diyor. Sait Usta, bu işin bir meslek ve sanat olduğunu söyleyerek yaptığı her malzemeye sanatını kattığını ve vatandaşların uzun ömürlü kullanabileceği şekilde imal ettiğini aktarıyor.
54 yaşında Tol Çarşı’da mesleğini devam ettiren Sait Susam, Yozgat’ta mesleğin son temsilcisi ve ustası olduğunu söyledi. Sait Susam, çıraklık döneminden örnekler vererek, o dönem Tol Çarşı’nın bir sanayi sitesi kadar faal durumda üretim yapan bir merkez halinde olduğunu ve kendisinin de o dönemin ustalarından Tenekeci Behçet Usta’nın yanında mesleğe adım attığını belirtiyor. Bir yandan üretim gerçekleştirip, öbür yandan sorularımıza cevap veren Behçet Usta’nın dükkanı halen 1970’li yılların üretim yapan havasını gerek teçhizatlarıyla, gerek mekanik makineleriyle korumaya devam ediyor.
Sobacılık mesleğine 1978’de çırak olarak başlayan Sait Susam, 1985’te kendi dükkanını açarak mesleğini o gün bugündür, yani tam 30 yıldır sürdüren ender sanatkar ustalar arasında yer alıyor. Sait Susam’ın iş yeri açma ruhsatının üzerinde dönemin belediye başkanı Cemil Çiçek’in imzası yer alıyor. 1985’ten günümüze kadar Sait Usta mesleğinde yükselişini sürdürürken, o dönemin belediye Başkanı Cemil Çiçek’te Türk siyasetinde zirvelere kadar yükseliyor.
Sait Susam, çeliğe, emayeye kısacası demirden üretilen tüm malzemelere şekil ve hayat vererek vatandaşın ihtiyacı doğrultusunda malzeme üretimi gerçekleştiriyor. Sait Usta, fabrikalarda aynı tarz üretimler yerine basit usül ve yöntemlerle kullanışsız ve dayanıksız malzemelerden üretim yapıldığını aktarıyor. Sait Usta, ‘Bizim yaptığımız bir sobayı vatandaşlar on yıl kullanırdır. Benim yaptığım soba kovalarını vatandaş yıllarca kullanır, getirir tamir ederim yine kullanır” diye konuştu.
Sobacı Sait Susam, yaklaşık 30 yıllık zanaatkarlığında birçok insan yetiştirdiğini ve bugün mesleğini kendi çocukları öğreterek onlara miras bıraktığını belirtti. Sait Susam, günümüzde insanların emeğin ve sanatın karşılığını vermeden kaçındığını ifade etti.
Sait Usta, fabrikasyon üretim ile insanların kalitesiz ve uzun ömürlü olmayan ürünlere çok kolay ödeme yaparken, sanatkar insanların ürettiklerine pazarlık yaparak, para vermekten kaçındıklarını üzülerek beyan etti. Sait Susam, “Bizim yaptığımız ürünlere müşteri para verirken pazarlık yapıyor, ürünün değerini ödemekten kaçınıyor.
Ancak aynı zamanda bir Çin malı kalitesiz ürüne üstündeki etiket fiyatının ödemesini çok kolay yapabiliyor” diye konuştu. Sait Susam, günümüzde emeğin ve sanatın değerinin yeteri kadar anlaşılamadığını söyledi.
İş önlüğünü giyerek üretimini sürdüren Susam, sağlığı el verdiği sürece mesleğini icra edeceğini ve insan ihtiyacı dolayısıyla ortaya çıkan sanat veya zanaatların hiçbir zaman tamamıyla kaybolamayacağını da bildirerek, sirkülasyonun devam ettiğini sözlerine ekledi.
Haber/Foto: Mustafa TEKER
