Engellilik durumuna göre gelir vergisi indirimi uygulanırken, belirli koşulları taşıyan vatandaşlar araç alımında Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) istisnasından, araçlarında Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) muafiyetinden ve belirli şartlar altında emlak vergisinde sıfır oran uygulamasından yararlanabiliyor.
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş’ın aktardığı bilgilere göre, söz konusu avantajlardan yararlanabilmek için engellilik oranının yanı sıra sağlık raporu, araç özellikleri, taşınmazın niteliği ve ilgili mevzuatta belirlenen diğer şartların karşılanması gerekiyor.
Engellilik indiriminden kimler yararlanabilir?
Engellilik indirimi yalnızca engelli çalışanlara yönelik uygulanmıyor. Gerekli koşulları taşıyan ve bakmakla yükümlü olduğu engelli yakını bulunan çalışanlar da bu uygulamadan yararlanabiliyor.
Bu kapsamda engellilik indiriminden;
engelli hizmet erbabı çalışanlar,
eşi, çocuğu, anne veya babası engelli olan ve bakmakla yükümlü bulunan çalışanlar,
engelli serbest meslek erbabı
ile
bakmakla yükümlü olduğu engelli yakını bulunan serbest meslek erbabı
yararlanabiliyor.
Engellilik indiriminin uygulanabilmesi için engellilik durumunun yetkili sağlık kuruluşlarından alınan sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi gerekiyor.
Engellilik derecesine göre vergi indirimi uygulanıyor
Engellilik indiriminin kapsamı, çalışma gücündeki kayıp oranına göre üç derece üzerinden değerlendiriliyor.
Birinci derece engellilik: Çalışma gücünün en az yüzde 80’ini kaybedenler.
İkinci derece engellilik: Çalışma gücünün en az yüzde 60’ını kaybedenler.
Üçüncü derece engellilik: Çalışma gücünün en az yüzde 40’ını kaybedenler.
Karakaş’ın aktardığı bilgilere göre ücretli çalışanlarda, engellilik derecesine göre belirlenen tutar gelir vergisi matrahından düşülüyor.
Bu uygulama sonucunda çalışanın üzerinden hesaplanan gelir vergisi azalabiliyor ve vergi avantajı, şartlara göre çalışanın net ücretine yansıyabiliyor.
ÖTV’siz araç alımında hangi şartlar aranıyor?
Engelli vatandaşların en çok merak ettiği başlıklardan biri de araç alımında ÖTV istisnası uygulanıp uygulanmayacağı.
Aktarılan bilgilere göre yüzde 90 ve üzerinde engeli bulunan vatandaşlar, mevzuatta öngörülen diğer şartları da karşılamaları halinde sıfır araç alımında ÖTV istisnasından yararlanabiliyor.
Ancak yüzde 90’ın altında engeli bulunan ortopedik engelli vatandaşlar için farklı şartlar uygulanıyor.
Bu grupta aracın özel tertibat gerektirmesi, kişinin aracı kullanabileceğini gösteren sağlık şartlarının karşılanması ve gerekli sürücü belgesine sahip olunması gibi kriterler önem taşıyor.
Engellilik oranı tek başına yeterli değil
ÖTV istisnasında yalnızca engel oranının dikkate alınmadığı belirtiliyor.
Araç bedeli, aracın teknik özellikleri, özel tertibat durumu ve mevzuatta belirlenen diğer koşulların da karşılanması gerekiyor.
Bu nedenle araç satın almayı planlayan engelli vatandaşların işlem öncesinde güncel şartları ve kendi durumlarına uygulanacak hükümleri ilgili kurumlardan kontrol etmesi önem taşıyor.
Engelli araçlarında MTV muafiyeti
Engelli vatandaşlara yönelik bir diğer önemli vergi avantajı ise Motorlu Taşıtlar Vergisi kapsamında uygulanıyor.
Karakaş’ın aktardığı bilgilere göre ÖTV istisnasından yararlanılarak alınan veya engelliliğe uygun şekilde özel tertibatla donatılan araçlarda, gerekli şartların karşılanması halinde MTV muafiyeti uygulanabiliyor.
Bu kapsamda şartları taşıyan hak sahipleri, ilgili araçlar için yıllık MTV ödemesinden muaf tutulabiliyor.
MTV muafiyetinin uygulanabilmesi için de aracın durumu ve mevzuatta öngörülen diğer koşulların karşılanması gerekiyor.
Tek evi olan engellilere emlak vergisi kolaylığı
Engelli vatandaşlar açısından dikkat çeken bir başka uygulama ise emlak vergisinde sıfır oranlı bina vergisi.
Aktarılan bilgilere göre, brüt 200 metrekareyi geçmeyen tek meskene sahip engelli vatandaşlar, gerekli şartları taşımaları halinde bu uygulamadan yararlanabiliyor.
Haktan yararlanmak isteyenlerin bağlı bulundukları belediyeye gerekli belgeler ve başvuru dilekçesiyle müracaat etmeleri gerekiyor.
Evde oturma şartı bulunuyor mu?
Emlak vergisindeki sıfır oran uygulamasında, aktarılan bilgilere göre engelli vatandaşın sahip olduğu konutta bizzat oturması zorunlu değil.
Buna göre gerekli diğer şartların karşılanması halinde engelli vatandaşın sahibi olduğu evi kiraya vermesi ve kendisinin başka bir konutta kiracı olarak yaşaması, uygulamadan yararlanmasına tek başına engel oluşturmuyor.
Ancak taşınmazın niteliği, büyüklüğü ve kişinin sahip olduğu diğer taşınmazlar gibi kriterlerin de değerlendirmede dikkate alınması gerekiyor.
Engellilere yönelik diğer kolaylıklar
Engelli vatandaşların yararlanabileceği avantajlar yalnızca vergi düzenlemeleriyle sınırlı değil.
Karakaş’ın aktardığı diğer uygulamalar arasında;
belediyeler tarafından su faturalarında sağlanan indirimler,
GSM, internet ve telefon hizmetlerinde uygulanan özel tarifeler
ve
engellilerin kullanımına yönelik bazı araç ve gereçlerin yurt dışından ithalatında sağlanan gümrük vergisi muafiyetleri
bulunuyor.
Bu destek ve indirimlerin kapsamının ilgili kurumların düzenlemelerine göre değişebildiği belirtiliyor.
Engelli vergi indirimi için nasıl başvuru yapılır?
Vergi avantajlarından yararlanmak isteyen vatandaşların öncelikle engellilik durumlarını belgelemeleri gerekiyor.
Başvuru sürecinde genel olarak izlenmesi gereken aşamalar şöyle sıralanıyor:
Sağlık kurulu raporu alınması
Engellilik durumunu ve oranını gösteren gerekli sağlık kurulu raporunun yetkili sağlık kuruluşlarından alınması gerekiyor.
Vergi dairesine başvuru
Engellilik indirimi için gerekli belgelerle vergi dairesine veya mevzuat kapsamında kullanılabilen ilgili dijital başvuru kanallarına müracaat edilebiliyor.
İşverene bildirim
Vergi indirimi hakkı elde eden ücretli çalışanların, gerekli belgeleri işverenin insan kaynakları veya muhasebe birimine iletmesi gerekiyor.
Belediyeye başvuru
Emlak vergisindeki sıfır oran uygulamasından yararlanmak isteyen engelli vatandaşların ise gerekli belgelerle taşınmazın bağlı olduğu belediyeye başvurması gerekiyor.
Başvuru öncesinde hangi ayrıntılara dikkat edilmeli?
Engellilere yönelik vergi indirimleri ve muafiyetlerde tek bir kriter üzerinden işlem yapılmıyor.
Engellilik oranı, sağlık kurulu raporu, aracın teknik özellikleri, özel tertibat durumu, araç bedeli, taşınmazın büyüklüğü ve niteliği gibi birçok unsur başvurunun sonucunu etkileyebiliyor.
Bu nedenle vatandaşların başvuru öncesinde yalnızca genel şartları değil, kendi durumlarına uygulanan özel koşulları da kontrol etmesi gerekiyor.
Hak kaybı yaşamamak için güncel şartlar kontrol edilmeli
Engelli vatandaşlara sağlanan vergi avantajları önemli ekonomik kolaylıklar sunarken, uygulamalardan yararlanabilmek için mevzuatta belirlenen koşulların eksiksiz şekilde karşılanması gerekiyor.
Özellikle araç alımında ÖTV ve MTV istisnası ile emlak vergisindeki sıfır oran uygulamasında farklı kriterlerin bulunması nedeniyle işlem öncesinde ilgili vergi dairesi, belediye ve diğer yetkili kurumlardan güncel şartların teyit edilmesi önem taşıyor.
Başvuru sırasında eksik belge veya şartların karşılanmaması halinde ilgili vergi avantajından yararlanılamayabileceği için vatandaşların işlem yapmadan önce kendi durumlarına ilişkin koşulları dikkatle incelemesi gerekiyor.
