Başkan Kenan Şerefli, 2026 YKS ilk yerleştirme ve ek yerleştirme sonuçlarına ilişkin yaptığı değerlendirmede, yükseköğretimde kontenjan planlamasının yalnızca doluluk oranlarına göre değil, öğrenci talebi, kayıt davranışı, istihdam olanakları ve üniversitelerin gerçek kapasitesi dikkate alınarak yapılması gerektiğini belirtti.
Şerefli, 2 milyon 426 bin adayın başvurduğu 2026 YKS'de devlet üniversitelerinin örgün programlarının ilk yerleştirmede yüzde 99 oranında dolduğunu, ancak yerleşen adayların kayıt yaptırmaması nedeniyle 30 binin üzerinde kontenjanın yeniden boş kaldığını ifade etti.
Vakıf yükseköğretim kurumları ve açık öğretim programlarının da dahil edilmesiyle ek yerleştirmeye ayrılan kontenjan sayısının 110 bine ulaştığını belirten Şerefli, yükseköğretimde kontenjan planlamasının farklı göstergeler dikkate alınarak yapılması gerektiğini kaydetti.
“Devlet Üniversitelerinde Kontenjanlar Yüzde 36 Azaldı”
Şerefli, 2023 yılına göre 2026 yılında devlet üniversitelerindeki kontenjan sayısının, açık öğretim hariç, yaklaşık 264 bin azalarak 730 bin seviyesine gerilediğini belirtti.
Son üç yılda devlet yükseköğretim kurumlarının toplam kontenjanlarında yaklaşık yüzde 36 azalma gerçekleştiğini ifade eden Şerefli, bu azalmanın nedenleri arasında 2024 yılından itibaren ikinci öğretim programlarının kapatılması, önceki yıllarda ilk yerleştirmede dolmasına rağmen kayıt yaptırılmayan kontenjanların fazla olması ve bazı programların mezuniyet sonrası istihdamla bağının zayıflamasının bulunduğunu bildirdi.
Şerefli, kontenjanların azaltılmasının tek başına arz-talep dengesinin sağlandığı anlamına gelmediğini, yerleşen adayların ne ölçüde kayıt yaptırdığının ve hangi programlarda kayıt davranışının zayıfladığının da değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Ek Yerleştirmede 110 Bin Kontenjan
2026 YKS'de ilk yerleştirmede büyük ölçüde dolan devlet üniversitesi kontenjanlarının kayıt sürecinin ardından yeniden boşaldığına dikkati çeken Şerefli, 17 Eylül'de açıklanan ek yerleştirme kontenjanlarında ön lisans düzeyinde yaklaşık 62 bin, lisans düzeyinde ise yaklaşık 48 bin olmak üzere toplam 110 bin kontenjan bulunduğunu aktardı.
Açıköğretim hariç yalnızca devlet üniversitelerine bakıldığında ek yerleştirme için yaklaşık 22 bin 500 ön lisans ve 10 bin lisans kontenjanı ayrıldığını belirten Şerefli, ilk yerleştirmede devlet üniversitelerine yerleşmesine rağmen kayıt yaptırmayan aday sayısının 30 binin üzerinde olduğunu ifade etti.
“Ön Lisans Programlarında Doluluk Yükseldi”
Şerefli, 2022 yılından itibaren YKS'de ön lisans ve lisans programları için uygulanan baraj puanlarının kaldırılmasıyla puanı hesaplanan her adayın tercih hakkına sahip olduğunu hatırlattı.
Bu değişikliğin ardından özellikle ön lisans programlarının kontenjanlarının ilk yerleştirmede neredeyse tamamen dolduğunu belirten Şerefli, tercih hakkının genişlemesi ve kontenjanların dolmasının adayların programa kesin olarak devam edeceği anlamına gelmediğini kaydetti.
Şerefli, ilk yerleştirme sonrasında kayıt yaptırmayan adayların sayısının yüksek olmasının, tercih ile üniversiteye fiilen başlama davranışı arasında fark bulunduğunu gösterdiğini ifade etti.
Devlet ve Vakıf Üniversiteleri Arasında Doluluk Farkı
2026 ilk yerleştirme sonuçlarında devlet ve vakıf yükseköğretim kurumları arasındaki doluluk farkına da değinen Şerefli, devlet üniversitelerinde örgün kontenjanların yaklaşık yüzde 99'unun dolduğunu, vakıf yükseköğretim kurumlarında ise genel kontenjanların yaklaşık yüzde 80'inin dolduğunu belirtti.
Vakıf yükseköğretim kurumlarında 35 bin 706 kontenjanın boş kaldığını aktaran Şerefli, yükseköğretim tercihlerinde programın yanı sıra maliyet, burs imkanları, programın niteliği ve gelecekte sağlayacağı imkanların da dikkate alındığını ifade etti.
“Kontenjan Planlaması İhtiyaç Analizine Göre Yapılmalı”
Şerefli, yükseköğretimde kontenjan planlamasının mevcut üniversite kapasitesini doldurmakla sınırlı olmaması gerektiğini belirtti.
Kontenjanlar belirlenirken ulusal ve yerel iş gücü piyasasının ihtiyaçları, öğrencilerin tercih eğilimleri, üniversitelerin akademik ve fiziki kapasiteleri, öğretim elemanı sayısı, derslik ve laboratuvar imkanları ile ulaşım, barınma ve beslenme koşullarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.
Özellikle mezuniyet sonrasında istihdam imkanları zayıflayan veya ihtiyaçtan fazla mezun veren programların kontenjanlarının aynı şekilde sürdürülmesinin öğrenciler, üniversiteler ve kamu kaynaklarının etkin kullanımı bakımından sorun oluşturduğunu belirten Şerefli, programların kontenjanlarının belirlenmesinde geçmiş yıllardaki doluluk oranlarının yanı sıra kayıt oranları, mezuniyet oranları, mezunların iş gücü piyasasına geçişi ve program bazında gerçek öğrenci talebinin de dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
“Yükseköğretimde Nicelikten Niteliğe Geçiş Güçlendirilmeli”
Şerefli, 2026 YKS ilk ve ek yerleştirme sonuçlarının yükseköğretimde kontenjan politikasının yeniden ele alınması gerektiğini gösterdiğini belirtti.
Son üç yılda kontenjanların önemli ölçüde azaltılması ve devlet üniversitelerinde yüksek doluluk oranlarına ulaşılmasının yanında, kayıt yaptırmayan adaylar nedeniyle ek yerleştirmede on binlerce kontenjanın yeniden ortaya çıkmasının planlamanın geliştirilmesi gereken yönleri bulunduğuna işaret ettiğini kaydetti.
Eğitim Bir Sen olarak yükseköğretimde kontenjanların üniversitelerin mevcut taleplerine göre değil, öğrencilerin gerçek tercihleri, programların istihdam kapasitesi, bölgesel ihtiyaçlar, üniversitelerin akademik ve fiziki imkanları ve ülkenin insan kaynağı planlaması esas alınarak belirlenmesi gerektiğini belirten Şerefli, üniversiteye yerleşmenin tek başına bir başarı göstergesi olarak görülmediği, öğrencinin kayıt yaptırdığı, nitelikli eğitim aldığı ve mezuniyet sonrasında bilgi ve becerilerine uygun istihdam imkanlarına erişebildiği bir yükseköğretim sistemi hedeflenmesi gerektiğini ifade etti.
