Şirket adına kayıtlı ticari araçları kullanan sigortasız sürücülerle ilgili Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) uygulamasında yeni düzenlemeye gidildi. Trafik denetimlerinde yakalanan sigortasız sürücüler nedeniyle şirketlere uygulanan idari para cezalarında, araç sahibi ile sürücü arasındaki ilişkinin araştırılması kararlaştırıldı. Böylece emanet araç kullanan veya araç sahibinin yakını olan kişilere yönelik olası mağduriyetlerin önüne geçilmesi hedefleniyor.
2021 yılından bu yana Sosyal Güvenlik Kurumu ile İl Emniyet Müdürlükleri arasında kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında yürütülen uygulamada, trafik ekipleri ticari araçları denetliyor. Şirket adına kayıtlı araçları kullanan sürücülerin SGK kayıtları kontrol ediliyor. Sürücünün sigortasız olduğunun belirlenmesi halinde durum SGK'ya bildiriliyor ve şirket hakkında kayıt dışı işçi çalıştırdığı gerekçesiyle işlem yapılıyordu.
Ceza Tutanaklarının Örneği SGK'ya Gönderiliyor
Ntv'de yer alan habere göre, il emniyet müdürlükleri tarafından gerçekleştirilen trafik denetimlerinde ticari amaçla kullanılan araçlara ilişkin düzenlenen trafik idari para cezası karar tutanakları SGK'ya gönderiliyor.
Sürücüye yüzüne karşı tebliğ edilen tutanaklarda aracın plakası, sürücünün T.C. kimlik numarası, adı ve soyadı, cezanın düzenlendiği yer, il ve ilçe bilgileri, işlemi gerçekleştiren birim ile tutanağın düzenlenme tarihi yer alıyor.
SGK, kendisine iletilen tutanakları inceleyerek kayıt dışı çalıştığı değerlendirilen kişiler hakkında işlem yürütüyordu.
Yeni Düzenlemeyle İfadeye Çağırma Süreci Başlıyor
Yapılan yeni düzenlemeyle birlikte, ticari araçları kullanan sigortasız sürücüler hakkında doğrudan ceza uygulanmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Buna göre, trafik tutanağında adı bulunan sürücü ile araç sahibi arasında geçmişte herhangi bir işçi-işveren ilişkisi veya SGK kaydı bulunmuyorsa yalnızca tutanak esas alınarak otomatik ceza kesilmeyecek. İlgili tutanak, SGK denetmenlerine sevk edilecek.
Denetmenler, sürücü ve işvereni ifadeye çağırarak aralarındaki ilişkinin niteliğini araştıracak. Bu kapsamda akrabalık ve arkadaşlık ilişkileri ile aracın emanet olarak kullanılıp kullanılmadığı değerlendirilecek. Araştırma ve ifadeler sonucunda hazırlanacak rapora göre işlem yapılacak.
Araç Sahiplerine Ne Kadar Ceza Kesiliyor?
Ticari aracında kayıt dışı işçi çalıştırdığı trafik polislerinin düzenlediği tutanakla tespit edilen şirketlere, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102'nci maddesi kapsamında idari para cezası uygulanıyor.
Belirtilen ceza tutarları ve ihlal türleri şöyle sıralanıyor:
-
İşe giriş bildirgesinin yasal süresinde verilmemesi: Her bir işçi için 2 asgari ücret tutarında, 66 bin 60 lira ceza uygulanıyor.
-
Aynı durumun bir yıl içinde tekrarlanması: Her bir sigortasız işçi için 5 asgari ücret tutarında, 198 bin 180 lira ceza kesiliyor.
-
Aylık Prim ve Hizmet Belgesi'nde sigortasız işçinin bildirilmemesi: Bildirimin yapılmadığı her ay için 2 asgari ücret, yani 66 bin 60 lira ceza uygulanıyor.
-
Aylık ücret bordrosunda işçinin isminin bulunmaması: Her ay için yarım asgari ücret tutarında, 16 bin 515 lira ceza kesiliyor.
-
Yasal kayıt ve belgelerde usulsüzlük tespit edilmesi: Sigortasız çalışmanın belirlendiği her ay için kayıt geçersizliği nedeniyle yarım asgari ücret, yani 16 bin 515 lira ceza uygulanıyor.
Kiralık Araçları Kullananlara Ceza Kesilmiyor
Kiraya verilen araçları kullanan sürücüler açısından ise farklı bir uygulama bulunuyor. Kiralanan aracı kullanan kişinin sigortasının, aracı kiralayan gerçek veya tüzel kişi tarafından yapılmış olması halinde araç sahibine bu kapsamda ceza uygulanmıyor.
Bu durumda araç kira sözleşmesinin yazılı olarak hazırlanması ve taraflarca imzalanmış olması yeterli kabul ediliyor.
Kaza Durumunda Maddi ve Hukuki Sorumluluk Araç Sahibinde
Ticari aracın kullanımı sırasında trafik kazası meydana gelmesi ve sürücünün yaralanması ya da hayatını kaybetmesi halinde maddi ve hukuki sorumluluğun ticari araç sahibine ait olduğu belirtiliyor.
