Erken Yaşamı Ve Eğitimi
Ali Elverdi, 1924 yılında Bursa'nın Mustafakemalpaşa ilçesine bağlı Koşuboğazı köyünde doğmuştur. Babasının adı Şakir, annesinin adı Hatice'dir.
Lise eğitiminin ardından askerlik mesleğine yönelmiş, askeri okul sınavlarını kazanarak Harp Akademisi'ne girmiştir. Buradan Kurmay Subay olarak mezun olmuş ve Türk Silahlı Kuvvetleri saflarına katılmıştır. Ayrıca iyi derecede Fransızca bildiği kayıtlarda yer almaktadır.
Askeri Kariyeri Ve Darbe Dönemlerindeki Rolü
Ali Elverdi'nin askeri kariyeri, Türkiye'nin en çalkantılı dönemlerindeki kritik olaylara doğrudan müdahalesiyle şekillenmiştir:
-
27 Mayıs 1960 Darbesi: Darbe sürecine destek veren subaylar arasında yer almıştır.
-
Talat Aydemir İsyanı (1963): Albay Talat Aydemir'in 21 Mayıs 1963'te gerçekleştirdiği ikinci darbe teşebbüsü sırasında Ankara 28. Tümen Kurmay Başkanı olarak görev yapmaktaydı. İsyan sırasında Ankara Radyoevi'ni basan darbeci askeri öğrencileri etkisiz hale getirerek radyoyu teslim almıştır. Mikrofon başına geçip isyanın TSK tarafından bastırıldığını halka ilan eden subay olmuş ve bu hamlesiyle isyanın başarısız olmasında büyük rol oynamıştır.
-
12 Mart 1971 Muhtırası: Muhtıradan sonra Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı'nda görevlendirilmiş ve kariyerinde Tuğgeneral rütbesine yükselmiştir.
"Üç Fidan" Davası Ve İdam Kararı
Ali Elverdi'yi tarihe geçiren ve geniş kitlelerce tanınmasını sağlayan en önemli olay, Ankara 1 Nolu Sıkıyönetim Mahkemesi Başkanlığı dönemidir.
-
Mahkeme Başkanlığı: Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu (THKO) kurucuları olan Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'ın yargılandığı davanın mahkeme başkanlığını yürütmüştür.
-
Karar Ve İnfaz: 9 Ekim 1971 tarihinde, anayasayı cebir yoluyla değiştirmeye teşebbüs suçundan sanıklara idam cezası vermiştir. 6 Mayıs 1972'de Ankara Merkez Kapalı Cezaevi'nde gerçekleşen idamları bizzat izlemiş ve süreci takip etmiştir.
-
Kendi Ağzından Düşünceleri: İlerleyen yıllarda verdiği röportajlarda bu kararlarını her zaman savunmuş, "Ben yalnız adli değil, siyasi kararlar da verdim" ifadelerini kullanmıştır. İdamları, toplumsal olayları durduran bir "ibret-i müessese" olarak tanımlamış; 1980 yılında yazdığı "Bu Vatana Kastedenler" adlı kitabında da o dönemin gençlik hareketlerini çok sert bir dille eleştirmiştir.
Siyasi Kariyeri Ve Milletvekilliği
Askeri kariyerini noktaladıktan sonra aktif siyasete yönelerek Adalet Partisi (AP) saflarına katılmıştır:
-
1974 yılında Tuğgeneral rütbesiyle ordudan emekli olmuştur.
-
1975 yılındaki ara seçimlerde ve ardından 1977 genel seçimlerinde Adalet Partisi bünyesinde Bursa Milletvekili seçilerek (XV. ve XVI. Dönem) TBMM'ye girmiştir.
-
Siyaset yılları boyunca parlamento çatısı altında NATO Asamblesi Üyeliği yapmıştır. Siyasi hayatı, 12 Eylül 1980 askeri darbesiyle birlikte sona ermiştir.
Hastalığı Ve Ölümü
Evli ve üç çocuk babası olan Ali Elverdi, hayatının son yıllarında uzun süre MS (Multipl Skleroz) ve Alzheimer hastalıklarıyla mücadele etmiştir.
17 Nisan 2010 tarihinde, Ankara Çankaya'daki evinde yediği yemeğin nefes borusuna kaçması sonucu solunum yetmezliği yaşamıştır. Hastaneye yetiştirilmeye çalışılırken ambulansta, 86 yaşında boğularak hayatını kaybetmiştir. Cenazesi, Ankara'da düzenlenen askeri törenin ardından Cebeci Asri Mezarlığı'na defnedilmiştir.
