Çalışmada ayrıca Cumhurbaşkanı'nın bazı yetkilerinin Bakanlar Kurulu'na aktarılması, bakanların Meclis'teki denetim faaliyetlerine daha fazla katılması ve Cumhurbaşkanlığı seçim sistemine ilişkin yeni bir fark şartının getirilmesi gibi başlıkların da yer aldığı aktarıldı.
Söz konusu başlıkların şu aşamada öneri ve değerlendirme niteliğinde olduğu, kesinleşmiş bir anayasa değişikliği anlamına gelmediği belirtiliyor.
TBMM'nin Yetkileri Güçlendirilecek
AK Parti içerisinde hazırlanan çalışmanın merkezinde TBMM'nin yasama ve denetim fonksiyonunun güçlendirilmesi bulunuyor.
Raporda, mevcut Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin tamamen ortadan kaldırılması yerine, sistemin işleyişinde özellikle Meclis'in etkinliğini artıracak değişikliklerin yapılması öneriliyor.
Bu kapsamda bakanların yeniden TBMM içerisinden seçilmesi, yasama organı ile yürütme arasındaki ilişkinin güçlendirilmesi ve bakanların Meclis çalışmalarına daha fazla katılması üzerinde duruluyor.
AK Partili kurmayların değerlendirmelerine göre hedef, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nden tamamen vazgeçmek değil, sistemin bazı yönlerini revize ederek Meclis'in etkinliğini artırmak.
Bakanlar Yeniden Milletvekilleri Arasından Seçilecek
Çalışmadaki en dikkat çekici önerilerden biri bakanların milletvekilleri arasından atanması oldu.
Parlamenter sisteme benzer şekilde, milletvekilleri arasından bakan seçilmesi öneriliyor. Ancak bakan olarak görevlendirilen milletvekillerinin milletvekilliği sıfatlarının devam etmesi planlanırken, Genel Kurul ve komisyonlardaki oylamalarda oy kullanamamaları öngörülüyor.
Böylece bakanların yürütme görevlerini sürdürürken Meclis ile bağlarının da devam etmesi hedefleniyor.
Öneride ayrıca bakanların kendi görev alanlarıyla ilgili kanun tekliflerinin görüşmelerine katılmaları öngörülüyor. Bakanların hem komisyon aşamasında hem de Genel Kurul görüşmelerinde ilgili düzenlemeler hakkında Meclis çalışmalarına dahil olması planlanıyor.
Bakanlara Meclis'te Sözlü Soru Dönemi
Hazırlanan raporda TBMM'nin denetim mekanizmalarının güçlendirilmesine yönelik başka öneriler de bulunuyor.
Buna göre bakanların belirli aralıklarla Genel Kurul'a gelerek milletvekillerinin sözlü sorularını yanıtlaması planlanıyor.
Öneri kapsamında bakanların ayda iki kez Genel Kurul'da sözlü soru oturumlarına katılması gündemde bulunuyor. Ayrıca 15 günde bir salı günü bir saatlik özel denetim oturumu yapılması değerlendiriliyor.
Her ay iki bakanın sözlü soruları yanıtlamak üzere Meclis'teki denetim oturumlarına katılması ve bir yasama yılı içerisinde bütün bakanların en az bir kez bu oturumlarda yer alması öneriliyor.
Bu düzenlemenin hayata geçirilmesi halinde bakanların Meclis'teki hesap verme ve denetim süreçlerine daha doğrudan dahil olması amaçlanıyor.
Cumhurbaşkanı'nın Bazı Yetkileri Bakanlar Kurulu'na Devredilecek
Revizyon çalışmasında Cumhurbaşkanı'nın mevcut yetkilerinin bir bölümünün Bakanlar Kurulu'na aktarılması da gündemde.
Parlamenter sistemdeki uygulamalara benzer şekilde bazı kararların Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu tarafından birlikte imzalanması, bazı kararların ise yalnızca Bakanlar Kurulu'nun imzasıyla yayımlanması öneriliyor.
Bu başlığın hayata geçirilmesi halinde yürütme içerisindeki karar alma mekanizmasının bir bölümünde Bakanlar Kurulu'nun rolünün artırılması söz konusu olacak.
Ancak bunun hangi yetkileri kapsayacağı ve anayasal değişikliğin hangi maddelerinde düzenleme yapılacağı konusunda henüz kesinleşmiş bir metin bulunmuyor.
Bakan Yardımcılığı Kaldırılacak, Müsteşarlık Geri mi Gelecek?
Çalışmanın en çok dikkat çeken başlıklarından biri ise bakan yardımcılığı sisteminin geleceği oldu.
AK Parti içerisindeki değerlendirmelerde mevcut bakan yardımcılığı modelinden beklenen verimin alınamadığı yönündeki görüşlerin öne çıktığı ve bu nedenle sistemin kaldırılmasının değerlendirildiği belirtiliyor.
Bu kapsamda bakan yardımcılığı makamının yerine geçmişte uygulanan müsteşarlık sisteminin yeniden getirilmesi öneriliyor.
Müsteşarlık sistemine dönülmesi halinde bakanlıkların idari yapısında da değişiklik yaşanması bekleniyor. Yeni modelde bakanların siyasi sorumluluğu üstlenmesi, müsteşarların ise bakanlıkların idari işleyişinde daha güçlü ve profesyonel bir rol üstlenmesi hedefleniyor.
Ancak bu başlık da şu aşamada kesinleşmiş bir karar değil, parti içerisindeki çalışmalarda değerlendirilen seçeneklerden biri olarak öne çıkıyor.
Cumhurbaşkanı Seçiminde 10 Puan Fark Önerisi
Revizyon raporunda Cumhurbaşkanlığı seçimlerine ilişkin dikkat çeken bir başka öneri de bulunuyor.
İki turlu seçim sisteminin devam etmesi halinde ikinci tura kalan adaylar arasında en az 10 puanlık fark aranması gündeme getiriliyor.
Bu önerinin amacı ve uygulanma biçimi konusunda ise parti içerisindeki görüşlerin tamamen netleşmediği belirtiliyor. Dolayısıyla 10 puan fark şartı da kesinleşmiş bir düzenleme değil, üzerinde çalışılan seçeneklerden biri olarak değerlendiriliyor.
Yeni Anayasa İçin 400'ün Üzerinde Oy Hesabı
AK Parti içerisindeki değerlendirmelerde yeni anayasa veya kapsamlı anayasa değişikliklerinin Meclis'teki oy dağılımı da gündeme geliyor.
Partili kurmayların değerlendirmelerine göre, Meclis'te yeni anayasa değişikliğinin 400'ün üzerinde oyla kabul edilmesi mümkün görülüyor. Bu değerlendirmede, yakın dönemde bazı kritik düzenlemelerin geniş bir siyasi destekle kabul edilmesinin Meclis'teki yeni atmosfer açısından önemli olduğu ifade ediliyor.
Anayasa değişikliklerinin Meclis'teki kabul sürecinde oy sayısı, düzenlemenin referanduma gidip gitmeyeceği açısından da önem taşıyor. Bu nedenle AK Parti'nin anayasa çalışmalarında Meclis'te mümkün olduğunca geniş bir uzlaşma zemini oluşturmayı hedeflediği değerlendiriliyor.
AK Parti kaynaklarına dayandırılan değerlendirmelerde, çalışmaların temel hedefinin Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ni tamamen ortadan kaldırmak olmadığı belirtiliyor.
Bunun yerine sistemin özellikle Meclis'in işleyişi, bakanların TBMM ile ilişkisi, yürütmenin karar alma mekanizması ve bakanlıkların idari yapısı açısından revize edilmesi üzerinde duruluyor.
Bu yaklaşım doğrultusunda Cumhurbaşkanlığı makamının sistem içerisindeki konumunun korunması, ancak bazı yetkilerin Bakanlar Kurulu'na aktarılması ve TBMM'nin denetim kapasitesinin artırılması öngörülüyor.
25. Yıl Vizyon Belgesi'nde De Yer Alması Bekleniyor
Söz konusu sistem revizyonunun AK Parti'nin gelecek döneme ilişkin hazırlıklarıyla da bağlantılı olduğu belirtiliyor.
Parti içerisindeki değerlendirmelere göre Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin bazı yönlerinin revize edilmesi hedefi, AK Parti'nin 25. Yıl Vizyon Belgesi kapsamında da ele alınacak başlıklardan biri olarak değerlendiriliyor.
AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı da daha önce yeni anayasa çalışmalarının sürdüğünü ve yeni anayasanın Meclis'te uzlaşmayla hazırlanarak milletin onayına sunulması gerektiğini açıklamıştı.
Gözler Yeni Anayasa Çalışmalarında
AK Parti'nin hazırladığı belirtilen raporlar, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin geleceğine ilişkin tartışmayı yeniden gündeme taşıdı.
Bakanların yeniden Meclis içerisinden seçilmesi, bakanların sözlü sorulara cevap vermesi, Cumhurbaşkanı'nın bazı yetkilerinin Bakanlar Kurulu'na devredilmesi ve bakan yardımcılığı sisteminin kaldırılarak müsteşarlık modeline dönülmesi, çalışmadaki en dikkat çekici başlıklar arasında yer alıyor.
Ancak söz konusu önerilerin henüz yasalaşmış veya kesinleşmiş düzenlemeler olmadığı, AK Parti içerisinde yürütülen anayasa ve sistem revizyonu çalışmaları kapsamında değerlendirildiği belirtiliyor.
Önümüzdeki süreçte yapılacak parti içi değerlendirmeler ve siyasi partilerle yürütülecek görüşmelerin ardından hangi önerilerin anayasa değişikliği paketine dahil edileceği netlik kazanacak.
