ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Filipinler'in başkenti Manila'da gerçekleştirilen 59. Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) Dışişleri Bakanları Toplantısı'nın ardından gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
ABD'nin İran'ın nükleer silah edinmesini kalıcı olarak engelleyecek diplomatik bir anlaşmaya ulaşmayı istediğini belirten Rubio, Tahran yönetiminden teröre verdiği desteği sonlandırmasını ve nükleer silah geliştirmeye yönelik faaliyetlerinden vazgeçmesini beklediklerini ifade etti.
İran yönetimine duyulan güven konusunda sorun bulunduğunu savunan Rubio, Tahran'ın kısa süre önce imzalanan mutabakat zaptındaki yükümlülüklerini iki hafta içinde ihlal ettiğini öne sürdü.
Yaklaşık 1,5 yıldır İran ile anlaşma sağlamak için çaba gösterdiklerini dile getiren Rubio, gemilere yönelik saldırılar ve ABD vatandaşlarının hedef alınmasına kayıtsız kalamayacaklarını söyledi.
İran'a yönelik yaptırım ya da askeri operasyon ihtimaline ilişkin soruyu yanıtlayan Rubio, "İran işbirliği yapmamakta ısrar etmeye devam ederse, Başkan'ın (Donald Trump) elinde pek çok seçenek var. Ben bu konularda başkanın önüne geçmeyeceğim. Ancak İran da bizim pek çok seçeneğimiz olduğunu biliyor." ifadelerini kullandı.
Rubio, İran ile imzalanan mutabakatta Hürmüz Boğazı'ndaki gemilere saldırılmayacağının yer aldığını ancak bu maddenin ihlal edildiğini öne sürerek, İran'ın İHA ve füzelerle ticari gemileri hedef aldığını söyledi.
Bölgedeki sorunların kaynağının İran olduğunu savunan Rubio, Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki gerilimin tırmanmamasını umduklarını belirtti. İran'da haksız yere gözaltına alınan kişilerin serbest bırakılmasını istediklerini de ifade eden Rubio, görüşmelerin yeniden başlaması halinde bu konunun öncelikleri arasında yer alacağını dile getirdi.
İran'ın küresel deniz taşımacılığını ve uluslararası su yollarını hedef aldığını söyleyen Rubio, bu durumu kabul etmeyeceklerini ve bunun kalıcı hale gelmesine izin vermeyeceklerini kaydetti.
ABD ile Çin arasındaki ilişkilerin dikkatli şekilde yönetilmesi gerektiğini belirten Rubio, iki ülke arasında yaşanabilecek ekonomik ya da farklı alanlardaki bir çatışmanın küresel ölçekte büyük sonuçlar doğuracağını söyledi.
Farklılıklara rağmen Çin ile iletişimin sürdürülmesinin önemli olduğunu vurgulayan Rubio, iki ülke arasında ilişkinin olmamasının pervasız ve sorumsuzca bir yaklaşım olacağını ifade etti.
Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi ile yaptığı görüşmede iki ülke arasında önerilen "Ticaret Kurulu"nun hayata geçirilmesine yönelik çalışmaların ele alındığını aktaran Rubio, Güney Çin Denizi'ndeki gerilimi de olumsuz değerlendirdiklerini söyledi.
Çin ile Japonya arasındaki ilişkilerde yaşanan gelişmeleri endişeyle takip ettiklerini belirten Rubio, Çin'de gözaltına alınan ABD vatandaşlarının durumunun da öncelikli gündem maddeleri arasında bulunduğunu ifade etti.
Küba'nın mevcut ekonomik modelinin işlemediğini savunan Rubio, Küba halkının daha iyi bir geleceği hak ettiğini söyledi. Rejim değişikliğine ilişkin soruya ise, "Bu bir uluslararası ilişki, mini dizi değil." yanıtını verdi.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile görüşeceğini açıklayan Rubio, Ukrayna savaşının iki ülke arasındaki ortak çalışma imkanlarını zorlaştırdığını ancak iletişim kanallarının açık tutulmasının gerekli olduğunu belirtti.
Savaşın sona ermesinin Rusya açısından da olumlu olacağını düşündüklerini ifade eden Rubio, ABD'nin uygun fırsat oluştuğu sürece savaşın sona erdirilmesi için yapıcı rol üstlenmeye hazır olduğunu söyledi.
ABD'nin Suudi Arabistan ile nükleer anlaşma yaptığı yönündeki iddialara doğrudan yanıt vermeyen Rubio, böyle bir gündem oluşması halinde gerekli adımların Kongre ile birlikte ve kamuoyuna açık şekilde atılacağını belirtti.
Hizbullah'ın oluşturduğu tehdidin farkında olduklarını ifade eden Rubio, Suriye'nin kendi güvenliğini sağlaması için Lübnan sınırını kontrol altına almasının önemli olduğunu söyledi.
Suriye'nin ulus devlet olma sürecinde bulunduğunu dile getiren Rubio, ülkede halen birçok terör unsurunun tehdit oluşturduğunu savundu. Suriye'yi terörizmi destekleyen ülkeler listesinden çıkardıklarını hatırlatan Rubio, bunun ülkenin ekonomik toparlanmasına katkı sağlamasını beklediklerini sözlerine ekledi.
