Ekonomist Şeref Oğuz, yaptığı değerlendirmede mevcut ekonomik koşullar nedeniyle 5 bin liralık banknot basımının artık zorunlu hale geldiğini ifade etti. Oğuz, yüksek tutarlı nakit işlemlerinde hem vatandaşların hem de bankacılık sisteminin ciddi zorluk yaşadığını belirtti.
Uzmanlara göre son yıllarda Türk lirasındaki alım gücünün gerilemesi, mevcut banknotların kullanım alanını önemli ölçüde etkiledi. Verilere göre 2 Ocak 2009 tarihinde tedavüle giren 200 liralık banknot ile o dönemde yaklaşık 131 dolar 60 cent değerinde alım yapılabiliyordu. Güncel kur seviyelerine göre aynı alım gücünün bugün yaklaşık 5 bin 970 liraya denk geldiği ifade ediliyor.
Ekonomistler, bu tablo nedeniyle özellikle yüksek tutarlı alışverişlerde ve bankacılık işlemlerinde nakit kullanımının zorlaştığını belirtiyor. ATM’lerden para çekim limitlerinin sık sık gündeme gelmesi ve yüksek miktarda nakit taşıma ihtiyacının artması da yeni banknot tartışmalarını güçlendiren unsurlar arasında gösteriliyor.
Ekonomi kulislerinde konuşulan iddialara göre ilerleyen süreçte piyasaya sürülebilecek yeni banknotların 500 TL, 1000 TL, 2500 TL ve 5000 TL değerlerinde olabileceği öne sürülüyor. Bazı uzmanlar ise yüksek enflasyonun uzun süre devam etmesi halinde ilerleyen yıllarda 10 bin TL, 20 bin TL ve daha yüksek kupürlü banknotların da gündeme gelebileceğini değerlendiriyor.
Ayrıca, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ve ekonomi yönetimi bugüne kadar yaptıkları açıklamalarda yeni banknot basımına ilişkin resmi bir çalışma bulunmadığını belirtmişti. Ekonomi çevreleri, yüksek değerli banknotlara mesafeli yaklaşılmasının temel nedenlerinden birinin “enflasyon parası” algısının oluşmasının istenmemesi olduğunu ifade ediyor.
Uzmanlara göre bir diğer önemli neden ise kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında yüksek miktarlı nakit kullanımının sınırlandırılmak istenmesi. Dijital ödeme sistemlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte nakit kullanımını azaltma politikalarının da bu süreçte etkili olduğu belirtiliyor.
Şeref Oğuz, Ekonomim Gazetesi’ndeki köşe yazısında, mevcut ekonomik şartlarda yeni banknot ihtiyacının kaçınılmaz hale geldiğini savundu. Oğuz, ATM’lerin para kapasitesi, bankaların operasyonel maliyetleri ve vatandaşların günlük işlemlerinde yaşanan zorlukların artık daha görünür hale geldiğini ifade etti.
Yeni banknotların ne zaman basılacağına ilişkin ise resmi bir açıklama yapılmış değil. Ancak ekonomi kulislerinde özellikle seçim sonrası dönemde yeni banknot konusunun yeniden değerlendirilebileceği konuşuluyor. Bazı değerlendirmelerde, seçim sürecinde “yüksek enflasyon” tartışmalarının büyümemesi için olası kararların seçim sonrasına bırakılabileceği öne sürülüyor.
